Telekomunikacioni në Shqipëri

Telekomunikacioni në Shqipëri përfshin radion, televizionin, telefonat fiks dhe celularë, si dhe internetin. HISTORI Deri në vitin 1990, Shqipëria ishte jashtëzakonisht e izoluar dhe e kontrolluar, dhe instalimi dhe mirëmbajtja e një sistemi modern të telekomunikacionit ndërkombëtar dhe vendas ishte e pamundur. Telefonuesit më parë kishin nevojë për ndihmën e operatorit edhe për të bërë thirrje vendase në distanca të gjata. Që nga viti 1992, dendësia telefonike në Shqipëri ishte më e ulëta në Evropë, me 1.4 njësi për çdo 100 banorë. Tirana përbënte rreth 13,000 nga 42,000 linjat direkte të vendit; Durrsi, qyteti kryesor portual, renditej i dyti me 2,000 linja; pjesa tjetër ishte e përqendruar në Shkodër, Elbasan, Vlorë, Gjirokastër dhe qytete të tjera. Në një kohë, çdo fshat kishte një telefon, por gjatë rishpërndarjes së tokës në fillim të viteve 1990, fshatarët ndërprenë shërbimin për rreth 1,000 fshatra duke hequr telat telefonikë për të ndërtuar gardhe. Që nga viti 1992, shumica e telefonave të Shqipërisë ishin modele të vjetëruara, me cilësi të ulët të Evropës Lindore, disa prej të cilave datonin nga vitet 1940; punëtorët në një fabrikë në Tiranë montuan një numër të vogël telefonash nga pjesë italiane. Në filli të viteve 1990, Shqipëria kishte 240 qarqe mikrovalë që transportonin thirrje ndërkombëtare në Itali dhe 180 në Greqi. Kompania telefonike shqiptare kishte instaluar gjithashtu dy centrale dixhitale U-20 Italtel. Centrali në Tiranë trajtonte thirrje ndërkombëtare, kombëtare dhe lokale; centrali i Durrsit trajtonte vetëm thirrje lokale. Dy firma të Shteteve të Bashkuara trajtonin thirrje me linjë direkte nga Shtetet e Bashkuara në Tiranë. Aktualisht, linjat telefonike fikse janë të mbingarkuara dhe është e vështirë të marrësh një numër telefoni. Si rezultat, numri i telefonave celularë është rritur ndjeshëm në qytetet më të mëdha. RADIO DHE TELEVIZION Stacionet e radios: 2 rrjete radiosh publike dhe afërsisht 25 stacione radiosh private; janë në dispozicion disa transmetues ndërkombëtarë (2010); FM 56 (3 kombëtare, 53 lokale), valë e shkurtër 1 (2008). Radiot: 1 milion (2001). Stacionet televizive: 3 rrjete televizive publike, njëri prej të cilëve transmeton me anë të satelitit në komunitetet shqipfolëse në vendet fqinje; më shumë se 60 stacione televizive private; shumë shikues mund të ndjekin transmetimet televizive italiane dhe greke nëpërmjet sinjalit tokësor; shërbimi televiziv kabllor është i disponueshëm (2010); 76 (3 kombëtare, 73 lokale); shënim - 3 rrjete kabllore (2008). Televizorë: 1 milion (2008). Transmetuesi shtetëror në Shqipëri, Radio Televizioni Shqiptar (RTSh, Radio dhe TV Shqiptare), operon rrjete kombëtare radiotelevizive. Ai ka konkurrencë nga dhjetëra stacione private. Sipas një ankete të vitit 2002, transmetuesi me audiencën më të madhe është TV Klan. Televizioni është mediumi më me ndikim. Shumë shqiptarë i shikojnë stacionet italiane dhe greke nëpërmjet sinjalit tokësor. Shërbimi Botëror i BBC-së (103.9 MHz në kryeqytet, Tiranë), Deutsche Welle, Radio France Internationale dhe Zëri i Amerikës janë në dispozicion. TELEFONAT • Kodi telefonik: +355 • Prefikset e thirrjeve ndërkombëtare: 069, 068, 067 Linjat kryesore: 197,690 (2021) Mobile celulare: 2,635,466 (2021) Sistemi telefonik: Tregu i vogël i telekomunikacionit në Shqipëri ka përjetuar disa ndryshime të rëndësishme vitet e fundit; janë bërë përmirësime në infrastrukturën e linjës fikse për të mbështetur shërbimet e internetit me brez të gjerë; përdorimi dhe depërtimi i telefonisë fikse në Shqipëri po bie vazhdimisht ndërsa abonentët migrojnë drejt zgjidhjeve mobile; sektori celular është i pajisur mirë me rrjete LTE, ndërsa operatorët kanë investuar në 5G; disa nga këto përpjekje janë bërë në bashkëpunim me Kosovën fqinje, me qëllimin e një korridori 5G pa ndërprerje përgjatë autostradës që lidh dy vendet; vendi ka kërkuar prej kohësh anëtarësimin në Bashkimin Evropian (BE), gjë që i ka sjellë dobi sektorit të telekomunikacionit përmes një shqyrtimi më të afërt të regjimit të tij rregullator dhe përmes injektimit të fondeve për të ndihmuar në modernizimin e infrastrukturës (2021). Stacione satelitore tokësore: të panjohura. Kabllot e komunikimit: Kabllot nëndetëse ofrojnë lidhje me Italinë, Kroacinë dhe Greqinë; Linja Trans-Ballkanike, një kombinim i sistemit të fibrave optike nëndetëse dhe tokësore midis Shqipërisë dhe Italisë, ofron lidhje shtesë me Bullgarinë, Maqedoninë e Veriut dhe Turqinë (2011). Dy sisteme të tjera kabllosh që i shërbejnë Shqipërisë janë ADRIA-1 (Kroaci, Shqipëri, Greqi) dhe Itali-Shqipëri. INTERNET Domeni i nivelit të lartë: .al Përdoruesit e internetit: 2.291 milion përdorues, i 132-ti në botë; (2021). Internet fiks me brez të gjerë: 148,882 abonime, vendi i 91-të në botë; 5.0% e popullsisë, vendi i 103-të në botë (2012). Internet pa tel me brez të gjerë: 552,676 abonime, vendi i 90-të në botë; 18.4% e popullsisë, vendi i 74-t në botë (2012). Hoste interneti: 15,528 hoste, i 124-ti në botë (2012). IPv4: 323,840 adresa të alokuara, më pak se 0.05% e totalit botëror, 3.4 adresa për 1000 persona (2012). Ofruesit e shërbimit të internetit: 10 ISP (2001). (2 me mbulim kombëtar dhe 8 ofrues me mbulim vendas) Ofruesit me mbulim kombëtar: • Një Shqipëri • Vodafone Albania Ofruesit e ndërprerë: • ALBtelecom • Plus AMC (pjesë e Cosmote) Shërbimet e internetit me brez të gjerë filluan në vitin 2005, por rritja ka qenë e ngadaltë. Internet kafetë janë të njohura në Tiranë dhe kanë filluar të përhapen jashtë kryeqytetit. Interneti satelitor me brez të gjerë Eutelsat po përdoret për të ofruar akses falas publik në internet në zyrat postare rurale të Shqipërisë, shkollat ​​dhe zyrat e qeverisjes vendore. CENSURA DHE MBIKËQYRJA E INTERNETIT Nuk ka kufizime qeveritare për aksesin në internet ose raportime se qeveria monitoron email-in ose dhomat e bisedave në internet pa autorizimin e duhur ligjor. Kushtetuta parashikon lirinë e fjalës dhe të shtypit, dhe qeveria në përgjithësi i respekton këto të drejta në praktikë. Megjithatë, ka raportime se qeveria dhe bizneset ndikojnë dhe ushtrojnë presion mbi median. Kushtetuta dhe ligji ndalojnë ndërhyrjen arbitrare në privatësi, familje, shtëpi ose korrespondencë, dhe qeveria në përgjithësi i respekton këto ndalime në praktikë. ——— Burimi: ky artikull është përkthyer dhe përshtatur nga artikulli “Telecommunications in Albania” në Wikipedia anglisht (https://en.wikipedia.org/wiki/Telecommunications_in_Albania), shkruar nga kontribuesit e Wikipedia-s (https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Telecommunications_in_Albania&action=history), i publikuar nën licencën CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.sq). Ky përkthim shpërndahet me të njëjtën licencë. Përkthimi është bërë automatikisht dhe mund të përmbajë pasaktësi.