Parlamenti i Shqipërisë
Super Admin 4 nëntor 2026
Parlamenti i Shqipërisë (shqip: Kuvendi i Shqipërisë) ose Kuvendi është organi përfaqësues njëdhomësh i qytetarëve të Republikës së Shqipërisë; është legjislatura e Shqipërisë. Parlamenti përbëhet nga jo më pak se 140 anëtarë të zgjedhur për një mandat katërvjeçar në bazë të votimit të drejtpërdrejtë, universal, periodik dhe të barabartë me votim të fshehtë. Parlamenti kryesohet nga Kryetari i Kuvendit, i cili ndihmohet nga të paktën një zëvendëskryetar. Sistemi zgjedhor bazohet në përfaqësimin proporcional të listave të partive. Ekzistojnë 12 zona zgjedhore me shumë vende, që korrespondojnë me qarqet e vendit.
Kompetencat e Parlamentit përcaktohen nga Kushtetuta e Shqipërisë. Ndër përgjegjësitë e tij, ai ka fuqinë të ndryshojë kufijtë e Shqipërisë ose Kushtetutën, të miratojë të gjitha ligjet, të miratojë kabinetin, të mbikëqyrë punën e qeverisë, të shpallë luftë, të vendosë për ndërprerjen e armiqësive, të miratojë buxhetet e shtetit dhe të miratojë llogaritë e shtetit. Detyra të tjera përfshijnë thirrjen e referendumeve, kryerjen e zgjedhjeve dhe emërimeve në përputhje me Kushtetutën dhe legjislacionin në fuqi, mbikëqyrjen e veprimtarisë së qeverisë dhe shërbimeve të tjera civile që i përgjigjen Parlamentit, dhënien e amnistisë për veprat penale dhe kryerjen e detyrave të tjera të përcaktuara nga Kushtetuta. Parlamenti gjithashtu zgjedh Presidentin e Republikës. Kur zgjidhet Parlamenti, seanca e parë mbahet jo më vonë se 20 ditë pas përfundimit të zgjedhjeve me Presidentin si kryetar. Megjithatë, të gjitha ligjet e miratuara nga Parlamenti publikohen në Fletorja Zyrtare, e cila është gazeta zyrtare e Qeverisë së Shqipërisë.
Kuvendi më i vjetër me të dhëna ekzistuese u mbajt në Lezhë më 2 mars 1444. Lidhja e Lezhës (Kuvendi i Lezhës) u krijua në Lezhë nën drejtimin e Gjergj Kastrioti Skënderbeut si prijës kundër Perandorisë Osmane.
ETIMOLOGJIA
Fjala Kuvend, në formën e përcaktuar kuvendi, është një fjalë shumë e vjetër në gjuhën shqipe që mendohet se e ka origjinën nga fjala latine conventus, që do të thotë mbledhje njerëzish ose kuvend. Përdorimi i saj daton që nga shekulli i pesëmbëdhjetë kur burra, kryesisht nga Shqipëria veriore, mblidheshin për të dëgjuar debatin midis Lekë Dukagjinit dhe Skënderbeut mbi atë që do të lejohej dhe çfarë jo. Këto ligje do të kodifikoheshin më pas në ligje gojore të trashëguara brez pas brezi, veçanërisht në zonat veriore të Shqipërisë, nga vetë Dukagjini në atë që quhet Kanuni i Lekë Dukagjinit ose thjesht Kanuni. Në shekullin e nëntëmbëdhjetë me transkriptimin e këtyre ligjeve nga At Shtjefën Gjeçovi, për herë të parë kuptimi institucional i fjalës jepet në formë të shkruar ku në Kapitullin 148, Neni 1106 i Kanunit thuhet:
Kuvendi është një bashkim farefisi ose disa farefisesh me kryetarin, paraplakun, më të vjetrin, të riun ose më të vegjlit, të cilët synojnë të zgjidhin ndonjë çështje ose të lidhin Besën.
Termi në historinë moderne të shtetit shqiptar u përdor që nga dita e parë e krijimit të tij. Më 28 nëntor 1912, figurat më me ndikim dhe më të shquara të Shqipërisë u mblodhën në të ashtuquajturin Kongres Gjithëshqiptar të mbajtur në Vlorë, ku u konstituua Kuvendi i Vlorës dhe i cili si vendim i parë shpalli unanimisht Pavarësinë e Shqipërisë nga Perandoria Osmane. Më vonë, fjala “Kuvend” u ripërdor për të emërtuar institucionin legjislativ të vendit pasi komunistët morën pushtetin në vitin 1946, duke refuzuar të përdorin fjalë të huazuara nga gjuhë të huaja dhe të përdorura më parë nga regjime ose qeveri të tjera. Sot, fjalë të tilla si Asambleja (Kuvendi), Parlamenti (Parlamenti) ose vetë fjala “Kuvendi” janë pjesë e fjalorit të gjuhës shqipe që botohet periodikisht nga Akademia e Shkencave të Shqipërisë dhe janë përdorur dhe vazhdojnë të përdoren gjerësisht në mënyrë të ndërsjellë për të treguar të njëjtën gjë, duke shërbyer më shumë si sinonim për njëri-tjetrin sesa si përkthim.
HISTORIA E HERSHME
Lidhja e Lezhës ishte një aleancë ushtarake dhe diplomatike e aristokracisë shqiptare, e krijuar në qytetin e Lezhës më 2 mars 1444. Lidhja e Lezhës konsiderohet si vendi i parë i bashkuar dhe i pavarur shqiptar në epokën mesjetare, me Skënderbeun si udhëheqës të krerëve dhe fisnikëve rajonalë shqiptarë të bashkuar kundër Perandorisë Osmane. Skënderbeu u shpall "Kryetar i Lidhjes së popullit shqiptar", ndërsa Skënderbeu gjithmonë e nënshkruante veten si "Dominus Albaniae" (shqip: Zot i Arbërisë, anglisht: Lord i Shqipërisë).
Në kuvendin e Lezhës, ishin të pranishëm anëtarë nga familjet: Kastrioti, Arianiti, Zaharia, Muzaka, Spani, Thopia, Balsha dhe Crnojević, të cilat ishin të lidhura nga ana martesore ose nëpërmjet martesës me Kastriotët. Anëtarët kontribuan në Lidhje me burra dhe para, duke ruajtur kontrollin e punëve të brendshme të zotërimeve të tyre. Menjëherë pas krijimit të saj, Balsha dhe Crnojevići, pro-venedikas, u larguan nga lidhja në ngjarjet që çuan në Luftën Shqiptaro-Venedikase (1447-48). Traktati i paqes i luftës Shqiptaro-Venedikase, i nënshkruar më 4 tetor 1448, është dokumenti i parë diplomatik në të cilin lidhja shfaqet si një entitet i pavarur. Barleti i referohej takimit si generalis concilium ose universum concilium ("këshilli i përgjithshëm" ose "i gjithë këshilli"); termi "Lidhja e Lezhës" u shpik nga historianët e mëvonshëm.
Lidhja e Lezhës konsiderohet si lloji i parë i parlamentit shqiptar.
1912–1924
Në vitin 1914, me hartimin e Statutit Organik të Shqipërisë nga Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit, u parashikua themelimi i Asamblesë Kombëtare (Asamblesë Kombëtare) si organ legjislativ. Ky kuvend do të përbëhej nga një total prej 36 anëtarësh të zgjedhur nga populli, anëtarë të emëruar nga monarku Vilhelm i Shqipërisë, si dhe anëtarë ex officio. Fillimi i Luftërave Ballkanike dhe Luftës së Parë Botërore e bëri të pamundur themelimin e institucionit.
Pas përfundimit të Luftës së Parë Botërore, midis 25 dhe 27 dhjetorit 1918, Kongresi i Durrsit vendosi për formimin e një qeverie të përkohshme, si dhe për themelimin e Pleqësisë ("Këshillit të Pleqve"), i cili në thelb ishte një Senat. Ky Senat do të mblidhej një herë në dy muaj dhe qeveria do të duhej të konsultohej me të për çështje të mëdha që lidheshin me fatin e shtetit. Megjithatë, për shkak të përçarjeve të brendshme, Senati nuk u mblodh kurrë, duke u bërë një nga arsyet për shkarkimin e Qeverisë së Durrsit në janar 1920.
Pas shkarkimit të Qeverisë së Durrsit, ndër të tjera, Kongresi i Lushnjës themeloi Senatin si organin e parë legjislativ shqiptar, i cili më vonë do të quhej Këshilli Kombëtar. Këshilli do të përbëhej nga 37 anëtarë të zgjedhur nga vetë delegatët e kongresit dhe do të kishte një mandat të përkohshëm deri në mbajtjen e zgjedhjeve. Në këtë periudhë, afirmohen për herë të parë parimet e parlamentarizmit: emërimi dhe shkarkimi i Qeverisë nga Këshilli, si dhe ushtrimi i kontrollit parlamentar mbi të.
———
Burimi: ky artikull është përkthyer dhe përshtatur nga artikulli “Parliament of Albania” në Wikipedia anglisht (https://en.wikipedia.org/wiki/Parliament_of_Albania), shkruar nga kontribuesit e Wikipedia-s (https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Parliament_of_Albania&action=history), i publikuar nën licencën CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.sq). Ky përkthim shpërndahet me të njëjtën licencë. Përkthimi është bërë automatikisht dhe mund të përmbajë pasaktësi.