Kthehu te blogu

Muzeu Historik Kombëtar (Shqipëri)

Super Admin 27 tetor 2026
Muzeu Historik Kombëtar është një muze historik në Tiranë, Shqipëri. U hap më 28 tetor 1981 dhe ka një sipërfaqe prej 27,000 metrash katrorë, ndërsa 18,000 metra katrorë janë në dispozicion për ekspozita. Muzeu përfshin pavijonet e mëposhtme: Pavijoni i Antikitetit, Mesjetës, Rilindjes, Pavarësisë, Ikonografisë, Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare, Terrorit Komunist dhe Nënë Terezës. Muzeu është i mbyllur për rinovim deri në vitin 2028. MOZAIKU MURAL Sipër hyrjes së muzeut ndodhet një mozaik i madh mural i titulluar "Shqiptarët", i cili përshkruan figura të supozuara nga e lashta deri te modernet nga historia e Shqipërisë. Vepra është rezultat i pesë artistëve shqiptarë: Vilson Kilica, Anastas Kostandini, Agim Nebiu, Justin Droboniku dhe Aleksander Filipi. Vepra, e përfunduar në vitin 1980 për hapjen e muzeut, është një shembull i realizmit socialist. Mozaiku është rreth 11 m i lartë, 40 m i gjatë dhe mbulon një sipërfaqe prej 440 m². Mozaiku përshkruan 13 persona që përfaqësojnë faza të ndryshme të historisë së Shqipërisë. Nga e majta në të djathtë: • Një luftëtar ilir • Luftëtarët kundër Perandorisë Osmane që nga koha e Skënderbeut • Naim Frashëri • Një luftëtar shqiptar i periudhës së Rilindjes Kombëtare Shqiptare me kostum kombëtar • Një punëtor komunist • Nëna Shqipëri e paraqitur si një grua e re me kostum kombëtar me një pushkë si figurë qendrore të kompozimit. Pesë partizanë komunistë të të dy gjinive nga Lufta e Dytë Botërore në të djathtë, ndërsa shikoni. Vepra artistike, e krijuar në vitin 1980, u ndryshua në fillim të viteve 1990: një yll i madh i artë mbi kokën e gruas në qendër të pikturës dhe një më i vogël mbi kokat binjake të shqiponjës në flamurin shqiptar u hoqën. Punëtori komunist, i paraqitur në të majtë të gruas qendrore, fillimisht mbante një libër të kuq në dorën e djathtë, por ky u zëvendësua nga një thes bosh. ANTIKITETI Pavijoni i Antikitetit është më i rëndësishmi dhe një nga më të pasurit me objekte në Muzeun Historik Kombëtar, me 585 objekte. Objektet e ekspozuara fillojnë me Paleolitin e Vonë, ku kultura prehistorike dëshmohet e gjallë dhe e fuqishme në trojet tona, dhe mbarojnë me objekte që i përkasin Mesjetës së Hershme (shekujt 4-të deri në 8-të). Objektet e vendbanimit prehistorik të Maliqit përfaqësojnë lulëzimin e neolitit që nga mesi i mijëvjeçarit të katërt deri rreth vitit 2600 p.e.s. Objektet e ekspozuara dhe monedhat prej argjendi dhe bronzi të stampuara në emër të mbretërve ilirë të qendrave të Durrsit, Apollonisë, Shkodrës, Bylisit dhe Amantias, të zbuluara në provincat e Ilirisë së Jugut të shekujve 4-3 para Krishtit, tregojnë një ekonomi të fortë dhe kulturë urbane ilire në përgjithësi. Mbresëlënëse janë skulpturat e shkollës së Apolloniatëve ose të Zotit Apolloni, një nga skulpturat më të bukura të kohës (shekulli 6 para Krishtit). Mjaft interesante janë: mozaiku i Bukuroshes së Durrsit (shekulli 4 para Krishtit), koka e Artemisës (shekulli 3 para Krishtit), pamja antropomorfe e lumit Vjosa (shekulli 3 ose 2 para Krishtit), koka e një burri prej guri gëlqeror (shekulli 5 pas Krishtit), vazot e zbukuruara me figura të kuqe e të tjera. Një vend të rëndësishëm zënë gjetjet e Varrit Monumental të Selcës së Poshtme, Pogradec (shekulli 3 pas Krishtit). MESJETA Në Pavijonin e Mesjetës, vizitorët kanë akses në zhvillimin ekonomik, shoqëror, politik dhe kulturor të shqiptarëve nga shekulli i 6-të deri në shekullin e 15-të. Një kënd i veçantë në këtë pavijon i është kushtuar Principatës së Arbërit. Dorëzimi i pushtetit nga Skurajt te Topiajt shprehet në emblemën heraldike të Karl Topisë të vendosur në portalin monumental të manastirit të Gjon Vladimirit në Elbasan. Një objekt i veçantë i Pavijonit të Mesjetës është Epitafi i Gllavenicës, i cili daton që nga viti 1373. Me foto, dokumente dhe objekte jepet rezistenca kundër pushtimit osman të shqiptarëve, si dhe zhvillimet kryesore ekonomike, jeta politike dhe shoqërore e vendit përmes hartave, gravurave të kohës dhe botimeve mjaft origjinale, vizitori njeh Skënderbeun, i cili personifikon Luftën e shqiptarëve kundër Pushtimit Osman. RILINDJA KOMBËTARE SHQIPTARE Pavijoni i Rilindjes është një nga më të pasurit me objekte origjinale, dokumente, libra, fotografi, flamuj kombëtarë, armë, kartëmonedha dhe objekte të tjera kulturore. Shumica e objekteve janë unike për historinë dhe kulturën kombëtare të shqiptarëve. Objektet e ekspozuara në vitrinat e pavijonit janë gjatë periudhës nga mesi i shekullit të 19-të deri në vitin 1912. Një objekt me vlerë kombëtare është flamuri i Shoqërisë Patriotike "Dëshira" e kolonisë shqiptare të Sofjes në Bullgari. Vizitorët kanë mundësinë të shohin nga afër tavolinën dhe koleksionin e librave që ndodhen aty, të njërit prej ideologëve më të shquar të ideologjisë kombëtare shqiptare, Sami Frashërit (1825-1904). PAVARËSIA Pavijoni i Pavarësisë pasqyron momentet kryesore historike pas Shpalljes së Pavarësisë në vitin 1912 deri në vitin 1939. Deklarata (Proklamata) e Pavarësisë së Shqipërisë nga Kuvendi Kombëtar i Vlorës më 28 nëntor 1912 dhe më pas formimi i Qeverisë së Përkohshme të Shqipërisë përbëjnë dy akte të rëndësishme të shtetit kombëtar shqiptar. Në zonat e këtij pavijoni pasqyrohet Konferenca e Ambasadorëve në Londër (1912-1913). Mbretërimi i shkurtër i Princ Wiedit në Shqipëri në vitin 1914 shënon një moment të rëndësishëm në historinë e vendosjes së themeleve të shtetit shqiptar. Përplasjet politike midis elitës qeverisëse të vendit kulmuan me lëvizjen e qershorit 1924 të udhëhequr nga Fan Noli. Në zonat e këtij pavijoni është këndi i dedikuar kontributit patriotik të Fan S. Nolit, një nga figurat e shquara në historinë e kombit dhe shtetit shqiptar të shekullit të 20-të. IKONOGRAFIA SHQIPTARE Në këtë pavijon ekspozohet një koleksion prej 70 objektesh të artit pasbizantin në Shqipëri: ikona, një proskinetarion, disa palë Dyer të Shenjta dhe një ikonostas. Këto objekte i përkisnin kishave të ndryshme në Shqipëri: Gjirokastër, Elbasan, Fier, Berat etj., që datojnë nga shekulli i 16-të deri në fillim të shekullit të 19-të. Pothuajse të gjithë piktorët më të mirë që kanë lënë vepra mbresëlënëse në kishat e Shqipërisë, Maqedonisë së Veriut dhe Greqisë, si: Onufri, Onufër Qiprioti, David Selenica, Kostandin Shpataraku, Kostandin Jeromonaku, vëllezërit Zografi, vëllezërit Çetiri dhe Mihal Anagnosti janë të përfaqësuar në këtë pavijon. Ikonostasi (ekrani i altarit i zbukuruar me ikona) vjen nga kisha e manastirit të Shën Gjon Vladimirit në Elbasan. LUFTA ANTIFASHISTE Ky pavijon, nëpërmjet 220 objekteve të tij, pasqyron ngjarjet duke filluar nga Lufta e Vlorës në vitin 1920 deri në fund të Luftës së Dytë Botërore në vitin 1945. Ai tregon reagimin e disa intelektualëve shqiptarë në vitet 1920 dhe 1930 kundër ardhjes në pushtet të fashizmit në Itali. Kronologjikisht, pavijoni shfaq ngjarjet pasuese që lidhen me instalimin e regjimit fashist në Shqipëri më 7 prill 1939 dhe fillimin e rezistencës së organizuar antifashiste. Vullnetarët shqiptarë që morën pjesë në Luftën e Spanjës kanë vendin e tyre edhe në këtë pavijon. Ka gjithashtu shumë relike nga martirë dhe heronj kombëtarë që dhanë jetën e tyre në luftën kundër fashizmit dhe nazizmit. Theks i veçantë i është dhënë kontributit të aleatëve të fuqishëm (britanë, sovjetikë dhe amerikanë) dhe misioneve të tyre në Shqipëri. Në këtë pavijon, ka edhe dokumente që pasqyrojnë mbështetjen, strehimin dhe mbrojtjen e popullsisë hebraike gjatë Holokaustit në Shqipëri, një shprehje e humanizmit të thellë të popullit shqiptar. ——— Burimi: ky artikull është përkthyer dhe përshtatur nga artikulli “National History Museum (Albania)” në Wikipedia anglisht (https://en.wikipedia.org/wiki/National_History_Museum_(Albania)), shkruar nga kontribuesit e Wikipedia-s (https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=National_History_Museum_(Albania)&action=history), i publikuar nën licencën CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.sq). Ky përkthim shpërndahet me të njëjtën licencë. Përkthimi është bërë automatikisht dhe mund të përmbajë pasaktësi.