Kthehu te blogu

Kushtetuta e Shqipërisë

Super Admin 16 tetor 2026
Kushtetuta aktuale e Republikës së Shqipërisë u miratua nga Parlamenti i Shqipërisë më 21 tetor 1998 dhe u certifikua me dekret presidencial më 28 nëntor 1998, pas një referendumi publik që miratoi Kushtetutën e re. Ajo është e ndarë në shumë akte të ndryshme. Dokumenti pasoi Kushtetutën e vitit 1976, e cila u miratua fillimisht me krijimin e Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë më 28 dhjetor 1976 dhe u ndryshua rëndë më 29 prill 1991. Kushtetuta aktuale e përcakton Shqipërinë si një republikë kushtetuese parlamentare unitare. Ajo ka një legjislaturë njëdhomëshe të përbërë nga 140 anëtarë, të cilët zgjedhin Presidentin si kreun e shtetit, Kabinetin, i cili përbëhet nga Kryeministri si kreu i qeverisë, Zëvendëskryeministri dhe të gjithë Ministrat e tjerë. Kushtetuta është e ndarë në 18 pjesë të cilat sanksionojnë një demokraci parlamentare, sovranitetin e popullit dhe të drejtat themelore të qytetarëve, si dhe pika të tjera të rëndësishme. Kushtetuta thuhet se i ka përmbushur të gjitha kërkesat për një kushtetutë moderne evropiane. Për shkak të paqëndrueshmërisë politike, Shqipëria ka pasur shumë kushtetuta gjatë historisë së saj. Shteti modern fillimisht u konstituua si monarki në vitin 1913, për pak kohë republikë në vitet 1920, pastaj u kthye në monarki në vitin 1928. Më vonë u bë republikë socialiste derisa kapitalizmi mori kontrollin në vitet 1990. PERIUDHA MESJETARE Shqiptarët kanë një traditë të vjetër për ligjin dhe rregulloret. Midis ligjeve të vjetra është Kanuni i Lek Dukagjinit, një lloj kushtetute e respektuar nga shumica e shqiptarëve gjatë shekujve. Kanuni i Lekë Dukagjinit, i cili sipas disa shkrimeve u kodifikua në shekullin e 14-të, dallohet midis disa Kanuneve. Kanuni ka siguruar një nivel të caktuar vetëqeverisjeje për shqiptarët nën sundimin e huaj dhe në këtë mënyrë është ushtruar demokracia. Sipas Kanunit, vendimet e rëndësishme merren nga Konventat e Pleqve. PERIUDHA MODERNE Gjatë Rilindjes Kombëtare të shekullit të 19-të, shqiptarët themeluan Lidhjen e Prizrenit dhe ndërkohë një qeveri të përkohshme për territoret shqipfolëse të Perandorisë Osmane. "Kanuni i Ri" u miratua si program dhe statut për organet qeverisëse. Kjo shpesh konsiderohet si fillimi i politikës dhe diplomacisë moderne shqiptare. Në vitin 1913, Principata e Shqipërisë u njoh si vend i pavarur, megjithatë Fuqitë e Mëdha vendosën të kufizonin ambiciet territoriale të Shqipërisë dhe vendosën një monarki kushtetuese që do të drejtohej nga princi gjerman Wilhelm von Wied dhe trashëgimtarët e tij në primogjeniturë. Statuti Organik i Shqipërisë - kushtetuta e krijuar nga Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit në vitin 1914 - nuk pati shumë efekt pjesërisht për shkak të kryengritjeve kundër mbretit të huaj dhe pjesërisht për shkak të Luftës së Parë Botërore. Kufijtë e vitit 1913 të rregulluar nga fuqitë evropiane lanë më shumë se gjysmën e territoreve shqipfolëse jashtë kufijve të Shqipërisë. Megjithatë, menjëherë pas Luftës së Parë Botërore, kombi ishte në rrezik të rindahej midis vendeve të tjera. Në kundërshtim me këtë, udhëheqësit shqiptarë mbajtën Kongresin e Lushnjës në të cilin vendosën të mbronin sovranitetin e vendit të tyre dhe të luftonin kundër çdo pushtimi të huaj. U miratua gjithashtu një kushtetutë e përkohshme, e njohur zyrtarisht si Statut, që sanksiononte monarkinë. Gjatë viteve 1920, Shqipëria përjetoi paqëndrueshmëri politike dhe ndërrim të shpejtë të qeverive. Në vitin 1924, një grup revolucionar mori pushtetin me forcë, ndërsa gjashtë muaj më vonë Ahmet Zogu e shtypi revolucionin. Në vitin 1925, u shpall Republikë Shqiptare sipas një kushtetute të bazuar kryesisht në modelin e Republikës së Tretë Franceze. Republika kishte një legjislaturë dydhomëshe (Dhoma e Deputetëve dhe Senati) që zgjidhte një President, i cili ishte kreu i shtetit dhe i qeverisë (Këshilli i Ministrave) për një mandat shtatëvjeçar. Kushtetuta ndryshonte nga modeli i atëhershëm francez, megjithatë, në fuqitë gjithëpërfshirëse që i ishin dhënë presidencës. Presidenti, ndër të tjera, kishte të drejtë të emëronte një të tretën e Senatit dhe të sundonte me dekret. I vetmi president sipas këtij sistemi ishte Zogu; për të gjitha qëllimet dhe synimet, presidenca e tij ishte një diktaturë ligjore. Tre vjet më vonë, në vitin 1928, Shqipëria u shpall mbretëri dhe Presidenti Zogu u bë Mbreti Zog I. Organi legjislativ përbëhej nga një dhomë, ndërsa pushteti ekzekutiv i përkiste kreut të shtetit, Mbretit, dhe kabinetit të përbërë nga Kryeministri dhe ministra të tjerë. Megjithatë, në praktikë, Zogu ruajti të njëjtat pushtete diktatoriale që kishte mbajtur si president dhe vendi ishte ende në thelb një diktaturë ushtarake. Me pushtimin e Shqipërisë nga fashistët italianë në vitin 1939, kjo Kushtetutë u shfuqizua. Bashkëpunëtorët fashistë në Shqipëri ia ofruan fronin Viktor Emanuelit III, Mbretit të Italisë, një akt që shkelte rëndë Kushtetutën e Mbretërisë Shqiptare. Qeveria kuislinge e themeluar nga italianët miratoi një Kushtetutë të re në vitin 1939. PERIUDHA KOMUNISTE Pas çlirimit të Shqipërisë nga pushtimi nazist, komunistët themeluan Qeverinë Demokratike të Shqipërisë. Më 11 janar 1946, u shpall kushtetuta e Republikës Popullore të Shqipërisë, në të cilën u miratuan amendamente në vitin 1950. Ajo u zëvendësua më vonë, më 28 dhjetor 1976, nga Kushtetuta e Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë. Kushtetuta e vitit 1976 e përcaktonte Shqipërinë si një "Republikë Popullore Socialiste" (Neni 1) dhe një "shtet të diktaturës proletare" (Neni 2), dhe në një mënyrë të ngjashme me paraardhësen e saj, rrënjosi sundimin e Partisë së Punës së Shqipërisë si forcën udhëheqëse në shoqërinë shqiptare dhe "pararojën e klasës punëtore" (Neni 3). Në konceptet socialiste, Kushtetuta garantonte të drejtat dhe privilegjet themelore të njeriut për qytetarin, siç është përjashtimi nga taksat (Kushtetuta e vitit 1976, Neni 31). Organet shtetërore, Kuvendi Popullor si organ legjislativ, Presidiumi i Kuvendit Popullor si një kryetar shteti de facto kolegjial ​​dhe Këshilli i Ministrave si degë ekzekutive përshkruheshin se funksiononin në një mënyrë të ngjashme si në një demokraci parlamentare. Megjithatë, veprimet e këtyre organeve i nënshtroheshin udhëzimeve dhe vendimeve të Partisë së Punës, ndërsa organizimi i saj nuk përcaktohej nga Kushtetuta. Sekretari i Parë i Partisë ishte Komandanti i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura dhe Kryetarët e Këshillit të Mbrojtjes (Neni 89). E SOTME Kushtetuta e vitit 1976 mbeti në fuqi deri më 5 shtator 1991, kur u miratua një ligj bazë i përkohshëm për të legalizuar një sistem pluralist dhe për të rivendosur një ekonomi kapitaliste në Shqipëri. Bazuar në këtë dokument, i cili e përcaktonte Shqipërinë si republikë parlamentare, Kushtetuta e re u hartua në vitin 1998. Shumë drafte, si ai i propozuar në vitin 1994, nuk u ratifikuan. Kushtetuta aktuale u ratifikua me një referendum popullor në vitin 1998. ——— Burimi: ky artikull është përkthyer dhe përshtatur nga artikulli “Constitution of Albania” në Wikipedia anglisht (https://en.wikipedia.org/wiki/Constitution_of_Albania), shkruar nga kontribuesit e Wikipedia-s (https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Constitution_of_Albania&action=history), i publikuar nën licencën CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.sq). Ky përkthim shpërndahet me të njëjtën licencë. Përkthimi është bërë automatikisht dhe mund të përmbajë pasaktësi.