Hekurudha Shqiptare

Hekurudha Shqiptare ose HSH (Hekurudhat Shqiptare) është operatori shtetëror i sistemit hekurudhor shqiptar dhe u bë një kompani private në vitin 2005. Terminali kryesor i pasagjerëve të sistemit ishte stacioni i Durrsit, i vendosur në qytetin portual të Durrsit. Infrastruktura e HSH-së dikur shtrihej në lindje deri në Pogradec (deri në Librazhd që nga viti 2012), në jug deri në Vlorë dhe në veri deri në Shkodër. Kishte gjithashtu një linjë degëzuese për në kryeqytetin Tirana (deri në Kashar, 10 km ose 6.2 milje larg që nga viti 2015). Rrjeti u zgjerua përtej Shkodrës në vitet 1980 në atë që tani është Mali i Zi, nëpërmjet qytetit kufitar shqiptar të Hanit të Hotit. Por kjo pjesë e sistemit është vetëm për mallra. Gjithashtu nuk ka lidhje fizike hekurudhore midis Shqipërisë dhe Kosovës fqinje, Maqedonisë së Veriut ose Greqisë. Rrjeti HSH ishte tërësisht i paelektrifikuar dhe trenat tërhiqeshin nga lokomotiva çekosllovake dizel-elektrike T-669. Sistemi ishte me një binar të vetëm në të gjithë sistemin, me unaza kalimi në pika të ndryshme. U përdorën inventar i dorës së dytë për pasagjerë nga DB dhe ish-DR e Gjermanisë, FS e Italisë, ÖBB e Austrisë dhe PKP e Polonisë. Trenat pësuan dëme të brendshme dhe të jashtme nga vandalizmi, duke përfshirë edhe goditjen me gurë të lokomotivave dhe vagonëve. Probleme të mëtejshme lindën nga dëmtimet nga rrëshqitjet e dheut në pjesë të binarit ose për shkak se pjesë të shinave u vodhën për skrap hekuri. Sistemi mezi po mbijeton me një tren Elbasan-Durrës dhe një tren Shkodër-Laç, megjithëse aktualisht është duke u zhvilluar rehabilitimi i hekurudhës Durrës-Tiranë, ndërsa projekte të tjera janë në faza të ndryshme të planifikimit. Ministri i Infrastrukturës dhe Energjisë u ndal edhe në dy projekte të tjera të rëndësishme, siç është linja Vorë-Hani i Hotit, dhe linja Durës-Rrogozhinë si pjesë e projektit të Korridorit VIII, projekte që do të zbatohen falë mbështetjes së Bashkimit Evropian. LINJA TIRANA–RINAS–DURRËS Punimet ndërtimore për përmirësimin e linjës së linjës Durrës-Tiranë dhe për ta lidhur atë me Aeroportin e Rinasit me trena elektrikë filluan në vitin 2021 me një kredi nga BERZH. Punimet pritet të përfundojnë në vitin 2027. Nga stacioni i Tiranës në Aeroportin Ndërkombëtar të Tiranës, koha e udhëtimit pritet të reduktohet në 12 minuta, me tre ndalesa, ndërsa Tirana-Durrës vlerësohet në 22 minuta, me tetë ndalesa. MODERNIZIMI I LINJËS DURRËS–RROGOZHINË Qeveria e Shqipërisë dhe Banka Europiane e Investimeve kanë nënshkruar një marrëveshje për një paketë financiare të BE-së prej 90.5 milionë eurosh për rindërtimin e hekurudhës Durrës - Rrogozhinë. Marrëveshja u nënshkrua më 8 prill 2025, gjatë vizitës zyrtare të Përfaqësueses së Lartë për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë dhe Zëvendëspresidentes së Komisionit Europian, Kaja Kallas, në Shqipëri. MODERNIZIMI I LINJËS VORË–HANI I HOTIT Punimet e rindërtimit në linjën hekurudhore Vorë–Hani i Hotit, e vetmja lidhje ndërkombëtare hekurudhore e Shqipërisë, po kryhen për të modernizuar dhe elektrifikuar 120 km të binarit midis Vorës dhe kufirit malazez, duke mundësuar që trenat e pasagjerëve të operojnë me shpejtësi deri në 100 km/orë dhe duke përmirësuar ndjeshëm transportin e mallrave. Me një investim të vlerësuar prej 356 milionë eurosh, rehabilitimi është pjesë e Planit Ekonomik dhe të Investimeve të Ballkanit Perëndimor dhe përfaqëson një zgjerim tregues të Rrjetit Bazë TEN-T të Mesdheut në rajon. Punimet përfshijnë përmirësimet e binarëve, elektrifikimin, rinovimin e 12 stacioneve dhe ndërtimin e një stacioni të ri mallrash në Lezhë 2, së bashku me masat e sigurisë, të tilla si kalime të sigurta në nivel dhe rrugë shërbimi. Projekti bashkëfinancohet nga grantet e BE-së përmes Kornizës së Investimeve në Ballkanin Perëndimor, së bashku me kredi nga Banka Evropiane e Investimeve dhe Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim. LINJA E PROPOZUAR PRISHTINË–DURRËS Në vitin 2021, qeveritë e Shqipërisë dhe të Kosovës dhanë miratimin për një studim fizibiliteti të itinerarit Prishtina-Durrës, i cili do të ndërmerrej në vitin 2023. Gjetjet fillestare tani po zhvillohen në një plan të plotë për rrugën. SHËRBIMET E PASAGJERËVE Në vitin 2015, disa stacione hekurudhore dhe vagona përgjatë linjës Durres-Tiranë u rinovuan dhe u lyen me ngjyra të kuqe dhe të bardha. Linja piktoreske Librazhd-Pogradec u mbyll për trafikun e pasagjerëve në vitin 2012. Lokomotivat dhe vagonët e depozituar nga Prrenjasi po zhvendosen në Elbasan. Si rezultat, ky seksion mund të çmontohet, pasi nuk lidh asnjë qytet të madh. Ekzistojnë disa linja degëzuese vetëm për mallra. Trena mallrash të rastit mund të kalojnë midis Podgoricës dhe Shkodrës dhe midis Durrsit dhe rafinerisë së naftës në Ballsh. Linja Tiranë-Shkodër është e mbyllur, përveç trenit Durrs-Elbasan dhe një seksioni midis Shkodrës dhe Laçit. ——— Burimi: ky artikull është përkthyer dhe përshtatur nga artikulli “Hekurudha Shqiptare” në Wikipedia anglisht (https://en.wikipedia.org/wiki/Hekurudha_Shqiptare), shkruar nga kontribuesit e Wikipedia-s (https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Hekurudha_Shqiptare&action=history), i publikuar nën licencën CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.sq). Ky përkthim shpërndahet me të njëjtën licencë. Përkthimi është bërë automatikisht dhe mund të përmbajë pasaktësi.