Forcat e Armatosura Shqiptare
Super Admin 31 tetor 2026
Forcat e Armatosura Shqiptare (Shqip: Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë (FARSH) janë ushtria e Shqipërisë dhe u formuan pas shpalljes së pavarësisë në 1912. Ato përbëhen nga Shtabi i Përgjithshëm, Forca Tokësore Shqiptare, Forca Ajrore Shqiptare dhe Forca Detare Shqiptare.
Presidenti i Shqipërisë është Komandanti i Përgjithshëm i ushtrisë së vendit. Në kohë paqeje, kompetencat e Presidentit si Komandant i Përgjithshëm ushtrohen nëpërmjet Kryeministrit dhe Ministrit të Mbrojtjes.
MISIONET DHE DETYRAT
Sipas Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë kanë për detyrë: të mbrojnë integritetin territorial të vendit, të jenë të pranishme në zonat e kërcënuara, të ndihmojnë popullsinë në rast fatkeqësish natyrore dhe industriale, të paralajmërojnë për rreziqet me natyrë ushtarake dhe joushtarake, të mbrojnë rendin kushtetues siç përcaktohet me ligj dhe të marrin pjesë në operacione ndërkombëtare në përbërje të forcave shumëkombëshe.
HISTORI
Më 4 dhjetor 1912, kryeministri shqiptar, Ismail Qemali dhe qeveria e tij, formuan Ushtrinë Kombëtare Shqiptare. Shefi i parë i komandës së saj ishte nënkolonel Ali Shefqet Shkupi.
Deri në vitin 1923, Forcat e Armatosura Shqiptare kishin në dispozicion 10,691 trupa aktive, përfshirë forcat e policisë ushtarake. Në atë kohë, Shqipëria nuk kishte marinë.
Në vitin 1927, Forcat e Armatosura Shqiptare numëronin afërsisht 8,000 vetë. Këto trupa ishin të organizuara në tre grupe, me bazë në Tiranë, Shkodër në veri dhe Berat në jug. Çdo grup ishte i organizuar në tre batalione me nga 500 vetë. Një batalion rojesh me 350 vetë u organizua në Tiranë. Katër batalione kufitare alpinistësh u mbajtën në rezervë, si dhe tanke dhe makina të blinduara. Përveç kësaj, në kryeqytet u vendosën një shkollë kadetësh, një shkollë mitralozësh dhe një shkollë bombardimi. Përfshirja italiane në Forcat e Armatosura Shqiptare ishte e rëndësishme, me një kolonel italian të lidhur me secilin prej tre grupeve kryesore të trupave dhe një oficer italian të lidhur me secilin batalion dhe bateri dhe me secilën njësi mjekësore, veterinare dhe transporti. Vetëm në vitin 1927, ushtria shqiptare porositi 20,000 pushkë, 40 topa malorë, 120 mitralozë dhe furnizime të tjera nga Italia.
USHTRIA MBRETËRORE SHQIPTARE
Ushtria Mbretërore Shqiptare ishte ushtria e Mbretit Zog nga viti 1928 deri në vitin 1939. Komandanti i saj i përgjithshëm ishte vetë ai vetë; komandanti i saj, gjenerali Xhemal Aranitasi; shefi i shtabit të saj ishte gjenerali Gustav von Myrdacz. Ushtria financohej kryesisht nga Italia. Më 7 prill 1939, trupat italiane pushtuan vendin dhe e pushtuan atë brenda gjashtë ditësh pas një rezistence të dobët nga ushtria e mposhtur shqiptare.
LUFTA E FTOHTË
Pas Luftës së Dytë Botërore, Shqipëria u bë një vend i lidhur me Bashkimin Sovjetik. Gradat dhe struktura e Forcave të Armatosura Shqiptare u organizuan bazuar në konceptet sovjetike, duke rritur kështu kontrollin politik të Partisë Shtet mbi Forcat e Armatosura. Një nga karakteristikat përcaktuese të marrëdhënieve civilo-ushtarake gjatë kësaj periudhe ishte përpjekja e udhëheqjes civile për të siguruar besnikërinë e ushtrisë ndaj vlerave dhe institucioneve të sistemit komunist.
Ashtu si të gjitha degët e tjera të shtetit, ushtria iu nënshtrua kontrollit të Partisë Komuniste. Të gjithë oficerët e lartë ushtarakë dhe shumica e gradave të ulëta dhe të mesme ishin anëtarë të Partisë Komuniste - dhe i besonin asaj. Sistemi u përforcua nga krijimi i qelizave të Partisë brenda ushtrisë dhe edukimi i gjerë politik komunist, së bashku me trajnimin ushtarak të ushtarëve, nga komisarët politikë. Për të rritur më tej kontrollin e saj politik, Partia Komuniste Shqiptare e zgjeroi sistemin e rekrutimit ushtarak, duke rekrutuar kështu në Forcat e Armatosura personel të dedikuar për karrierë ushtarake nga zonat rurale të Shqipërisë.
Shteti dhe Partia shkuan edhe më tej, duke filluar nga 1 maji 1966, gradat ushtarake u hoqën duke ndjekur shembullin e Ushtrisë Çlirimtare Popullore Kineze, e ndikuar shumë nga Maoizmi gjatë viteve të Revolucionit Kulturor, dhe duke miratuar kështu koncepte strategjike që lidhen me format e luftës guerile (doktrina e Luftës së Vietnamit). Ushtria ishte ende e organizuar gjatë kësaj periudhe në forma themelore strukturore, por roli i komandantit ushtarak ishte i parëndësishëm në lidhje me rolin komandues të komisarëve politikë. Në vitin 1991, sistemi i gradave u rivendos nën Presidentin Ramiz Alia.
Gjatë gjithë këtyre viteve, Sigurimi, i cili ishte shërbimi sekret shqiptar gjatë asaj periudhe dhe u formua sipas strukturës së KGB-së, ishte përgjegjës për ekzekutimin, burgosjen dhe deportimin e më shumë se 600 oficerëve nga Forcat e Armatosura, duke neutralizuar plotësisht aftësinë e Forcave të Armatosura për të filluar një grusht shteti. Fillimisht, spastrimi komunist u përqendrua te personeli ushtarak që ishte diplomuar në Akademitë Ushtarake Perëndimore (kryesisht nga Italia 1927–1939), dhe u zgjerua më vonë te oficerët e diplomuar nga Bashkimi Sovjetik (pasi Shqipëria braktisi Paktin e Varshavës në vitin 1968). Ndërsa regjimi komunist u shemb në Shqipëri gjatë vitit 1990, ekzistonte një frikë e vërtetë se forcat e armatosura mund të ndërhynin për të ndaluar rënien e komunizmit me forcë. Në këtë rast, forcat e armatosura qëndruan duarkryq ndërsa regjimi, pjesë e të cilit ato kishin qenë, u shpërbë.
Gjatë viteve 1980, Shqipëria e kishte zvogëluar numrin e brigadave të këmbësorisë nga tetë në katër. Ajo kishte kaluar në njësi të pajisura plotësisht nga mbështetja e saj e mëparshme në mobilizimin e ushtarëve rezervë për të plotësuar një numër më të madh njësive të pajisura në një nivel më të ulët. Çdo brigadë kishte tre batalione këmbësorie dhe një batalion artilerie të pajisur lehtë. Forcat e blinduara përbëheshin nga një brigadë tankesh. Forcat e artilerisë u rritën nga një në tre regjimente gjatë viteve 1980 dhe gjashtë batalione të artilerisë bregdetare u mbajtën në pika strategjike përgjatë bregdetit të Detit Adriatik.
PAS VITIT 1991
Në vitin 1992, Biblioteka e Kongresit vlerësoi se forcat tokësore kishin rreth 35,000 burra, ose rreth tre të katërtat e të gjithë personelit të forcave të armatosura. Meqenëse forca e forcave tokësore ishte e mjaftueshme për të furnizuar vetëm rreth dy divizione, brigadat me afërsisht 3,000 ushtarë u bënë formacioni më i madh i ushtrisë. Në vitin 1991, katër brigada këmbësorie përbënin pjesën më të madhe të njësive luftarake në forcat tokësore.
Gjatë trazirave civile në vitin 1997, përpjekjet politike të qeverisë për të përdorur Forcat e Armatosura për të shtypur rebelimin u treguan shpejt si një dështim, pas një shpërbërjeje totale të Forcave të Armatosura dhe plaçkitjes së objekteve ushtarake nga popullsia civile.
Shqipëria strehoi mijëra refugjatë kosovarë gjatë konfliktit të vitit 1999 dhe i lejoi NATO-s të ofronte ndihmë logjistike për trupat e Forcës së Kosovës (KFOR) përmes selisë së Zonës së Komunikimit Perëndimore në Durrës. Shqipëria ishte pjesë e Forcës Ndërkombëtare të Stabilizimit (SFOR) që shërbente në Bosnjë (atëherë misioni i BE-së ALTHEA), dhe paqeruajtësit shqiptarë janë pjesë e Forcës Ndërkombëtare të Ndihmës për Sigurinë në Afganistan, ISAF dhe forcës ndërkombëtare të stabilizimit në Irak. Shqipëria ka qenë një mbështetëse e palëkundur e politikës amerikane në Irak dhe një nga vetëm katër vendet që kontribuan me trupa në fazën luftarake të Operacionit Liria e Qëndrueshme.
———
Burimi: ky artikull është përkthyer dhe përshtatur nga artikulli “Albanian Armed Forces” në Wikipedia anglisht (https://en.wikipedia.org/wiki/Albanian_Armed_Forces), shkruar nga kontribuesit e Wikipedia-s (https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Albanian_Armed_Forces&action=history), i publikuar nën licencën CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.sq). Ky përkthim shpërndahet me të njëjtën licencë. Përkthimi është bërë automatikisht dhe mund të përmbajë pasaktësi.